Categorie: Bodem

Bodemstructuur en verdichting

Verandert de bodemstructuur als gevolg van waterinfiltratie via drains? Dat is de vraag die leeft bij het inzetten van maatregelen om bodemdaling tegen te gaan. Bodemdaling ontstaat doordat veen in contact komt met zuurstof en oxideert. Dit leidt tot schade voor infrastructuur, woningen, leidingen en de landbouwsector. Daarom heeft Flevoland het Actieplan Bodem & Water in het leven geroepen. Acacia Water voert binnen dit plan het project Spaarwater Flevoland uit, met een proef om via systeemgerichte drainage bodemdaling te vertragen. Acacia Water heeft Badus Bodem & Water gevraagd het effect op de bodemstructuur en eventuele verdichting te onderzoeken. Een goede bodemstructuur is belangrijk voor de akkerbouw, omdat een goede zuurstof- en watervoorziening essentieel is voor de groei van planten. Met dit bodemonderzoek draagt Badus bij aan innovatief onderzoek naar wateroplossingen voor de toekomst.

Bodemonderzoek in een profielkuil bij het proefperceel met uiten in Nagele. De bovenste 40 cm bestaat uit zavel, daaronder begint via enkele sedimentaire laagjes zand en klei de veenondergrond. In het veen zijn de intacte en ongeoxideerde boomstammen nog duidelijk zichtbaar.
Bodemonderzoek in een profielkuil bij het proefperceel met uiten in Nagele. De bovenste 40 cm bestaat uit zavel, daaronder begint via enkele sedimentaire laagjes zand en klei de veenondergrond. In het veen zijn de intacte en ongeoxideerde boomstammen nog duidelijk zichtbaar (foto: Joris Schaap).

Bezwaar grondsoortenkaart

Voor het mestbeleid in Nederland zijn gebruiksnormen opgesteld voor het bemesten van gras- en bouwland. Deze normen zijn afhankelijk van de grondsoort: of een perceel uit klei-, veen- of zandgrond bestaat maakt uit voor de hoeveelheid mest die erop mag. Voor heel Nederland is voor elk perceel vastgelegd onder welke grondsoort het valt, gebaseerd op bodemkarteringen uit het verleden. Soms klopt die aanwijzing niet, bijvoorbeeld bij de overgang van zandgebied naar klei. In de gevallen dat een agrariër denkt dat de grondsoort verkeerd is geïnterpreteerd, kan er bezwaar gemaakt worden op de grondsoortenkaart. Daarvoor moet een bodemkundige kartering van het perceel uitgevoerd worden, om de verdeling en diepteligging van klei, veen en zand vast te stellen. Badus Bodem & Water voert dit bodemonderzoek uit en helpt agrariërs daarmee met een betere benutting van meststoffen.

Een onderzocht perceel in West-Brabant in de buurt van Etten-Leur. Op de overgang van het dekzandgebied naar het zeekleigebied is zowel zand als klei afgezet. In dit geval bestond het hele perceel uit minimaal 40 cm klei in de bovenste 80 cm, waarmee het als kleigrond classificeert in plaats van zand zoals op de grondsoortenkaart staat. Met de resultaten van het bodemonderzoek en het bezwaar van de akkerbouwer zal de kaart hier aangepast worden.

Natuurontwikkeling Benedictus

Badus Bodem & Water verkent samen met MLG Gebiedsontwikkeling de natuurpotentie in de ‘Benedictus’, een gebied tussen Tilburg en Oisterwijk. De Provincie Noord-Brabant heeft gronden in dit beekdal van de Voorste Stroom aangewezen voor het Natuurnetwerk Brabant (voormalige ecologische hoofdstructuur). Hier zijn percelen aangekocht om natuur van te maken. De Stichting Duurzaamheidsvallei vraagt met behulp van het Groenontwikkelfonds Brabant (GOB) om de ontwikkelkansen voor natuur in dit gebied te onderzoeken. Daarvoor verzorgt MLG de ecologische verkenning en voert Badus de bodemkundige en hydrologische inventarisatie uit. Zo weten we straks waar de beste kansen liggen voor natuur en landschap en kan dit fraaie gebied een nieuwe impuls krijgen.

Kaart van het oppervlaktewater in de ‘Benedictus’, een gebied in het dal van de Voorste Stroom tussen Tilburg en Oisterwijk.

Bodemkartering Hazelbekke, Mosbeek en Springendal

Uitsnede van de bodem- en grondwatertrappenkaart bij de Mosbeek.

Badus Bodem & Water heeft in samenwerking met Ebbing Kiestra Bodemadvies een gedetailleerde bodem- en grondwatertrappenkartering opgesteld voor het Natura2000-gebied Springendal – Dal van de Mosbeek in Noordoost-Twente. In de stroomgebieden van Hazelbekke, Mosbeek en Springendal is circa 157 ha landbouwgrond gekarteerd en zijn 10 zogenaamde raaien geboord, die een beeld vormen van de ondergrond en grondwaterstroming in het gebied. Wij stonden versteld van dit mooie gebied met natuurlijke beken, eeuwenoud cultuurlandschap, bijzondere natuur en fraaie Twentse hoeves. De ondergrond bleek zeer heterogeen, met een grote verscheidenheid aan bodemtypen: van oude keileem en tertiaire kleigronden tot podzolgronden en enkeerdgronden. Het gestuwde karakter van het gebied maakt de grondwaterstroming complex, waarbij soms op korte afstand kletsnatte tot zeer droge plekken zijn aangetroffen. Deze gedetailleerde informatie is omgezet in een actuele bodem- en grondwatertrappenkaart op schaal 1:10.000, en levert onmisbare informatie voor de onderbouwing van hydrologische en landbouwkundige maatregelen voor opdrachtgever LTO Noord.

Filmpje over Eco-hydrologische schouw Engbertsdijksvenen

LTO Noord heeft een filmpje laten maken van de eco-hydrologische schouw in Natura2000-gebied Engbertsdijksvenen. Samen met Han Brendeke (ecoloog Ecogroen) en Roy Dear (oud-beheerder Staatsbosbeheer) onderzoek ik de opbouw van de ondergrond, de ontwikkeling van de vegetaties en de potenties van het veenherstel. Een leuk kijkje in de keuken van de werkzaamheden van Badus Bodem & Water in een bijzonder natuurgebied.

 

Badus Bodem & Water doet eco-hydrologische schouw in Engbertsdijksvenen

Natura2000-gebied Engbertsdijksvenen

Badus Bodem & Water mag een mooie klus uitvoeren: bodemkundig en hydrologisch onderzoek in het unieke Natura2000-gebied Engbertsdijksvenen, één van de laatste actieve hoogveen-gebieden van Nederland. In opdracht van LTO Noord en in nauwe samenwerking met Staatsbosbeheer, Waterschap Vechtstromen en Provincie Overijssel onderzoek ik het hoogveen in dit 1000 ha grote natuurgebied, dat bijzondere plantensoorten als veenmossen, orchideeën, zonnedauw en diersoorten als de Kraanvogel, Geoorde fuut, Gladde slang en Heikikker herbergt. Samen met ecoloog Han Brendeke (Ecogroen) en oud-beheerder Roy Dear (vml. Staatsbosbeheer) vorm ik het schouwteam: het doel is om de actuele situatie en mate van verdroging van het hoogveen in beeld te brengen én deze kennis te delen met boeren en omwonenden van het gebied. Daartoe geeft het schouwteam verschillende excursies in de Engbertsdijksvenen. Badus Bodem & Water doet het onderzoek naar de ondergrond, veendikte, (on)doorlatendheid van het veenpakket en de grondwaterstroming.

Een deel van de ondergrond in een gutsboor: veenmosveen (bruin), gliedelaag (zwart) en minerale ondergrond (lichtbruin). Foto: Roy Dear

Bodemonderzoek voorkomt duur grondverzet

Door vernatting van natuurgebied Lonnekermeer krijgt een agrariër last van nattere omstandigheden op zijn perceel. Dat is ongunstig voor de groei van het gewas. Badus Bodem & Water onderzocht hoe deze natschade verholpen kon worden. Aanvankelijk was het plan om het perceel op te hogen, maar bodemonderzoek wees uit dat slecht doorlatende lagen in de grond voor de meeste schade zorgden. Ophoging met grond en zware machines is duur en zou de bodemverdichting alleen maar verergeren. Gelukkig kon Badus Bodem & Water een bodemverbetering voorstellen die zowel goed is voor gewasgroei als de omgeving. Door de bodemverdichtingen los te trekken en het perceel tijdelijk in te zaaien met een diep wortelend gewas kan water en zuurstof beter doordringen in de grond. Hierdoor neemt de water-infiltratie toe, wat gunstig is voor de zuurstof- en nutriëntenopname van de plantenwortels. Dit levert niet alleen een hogere gewas-productie op, maar heeft ook een positief effect op de kwaliteit van water.

Een profielkuil op het perceel toont drie verdichtingen aan: een dicht gereden ploegzool met water stagnatie (30-35 cm-mv), een harde ondoordringbare ijzeroerlaag (45-55 cm-mv) en een sterk lemige laag (55-65 cm-mv). Het grondwater op deze winterdag staat op 65 cm-mv. De bodem classificeert als een Beekeerdgrond (pZg23).

Ook benieuwd hoe Badus Bodem & Water uw bedrijf of organisatie kan helpen met bodemadvies? Neem vrijblijvend contact op en ik vertel graag wat de mogelijkheden zijn (badus@jorisschaap.nl of 06 44 254 256).

Bijscholing in het Drentse zandlandschap

Deze week had ik de eer om met een bodemkunde-excursie van Wageningen University mee te mogen, in dit geval in het Noord-Nederlandse zandlandschap in Drenthe. De excursie is een onderdeel uit het vak ‘Bodems en Landschappen van de Rijn-Maas delta’ dat tweedejaars-studenten Bodem, Water en Atmosfeer volgen voor hun Bachelors-studie. Voor mij was het de ideale gelegenheid om in drie dagen mijn achtergrondkennis van bodemkunde en landschapsvorming op te vijzelen. Aan de andere kant kon ik wat hydrologische kennis inbrengen en vertellen hoe de werkpraktijk eruit ziet als afgestudeerde BWA-er. Een uiterst leerzame ervaring, niet alleen door de uiterst deskundige en enthousiaste begeleiding van docenten Arnaud Temme en Bart Makaske maar ook zeker door de prikkelende en pientere vragen en opmerkingen van de studenten!

Docent Arnaud Temme laat in Nationaal Park het Drents-Friese Wold een profielkuil met een podzol-bodem zien

Docent Arnaud Temme laat in Nationaal Park het Drents-Friese Wold een profielkuil met een podzol-bodem zien

Bedrijfswaterplannen

Badus Bodem & Water maakt bedrijfswaterplannen voor agrariërs en Waterschap Vechtstromen

Bodemonderzoek bij één van de deelnemende boeren

Bodemonderzoek bij een deelnemende boer in Twente: dit is één van de onderdelen bij het opstellen van een bedrijfswaterplan

Hoe zorg je ervoor dat agrariërs een goede bedrijfsvoering houden en tegelijkertijd het waterbeheer en de waterkwaliteit in een gebied verbeteren? Een goed middel daarvoor is het bedrijfswaterplan (BWP): een op maat gesneden plan waarbij het agrarische bedrijf praktische adviezen krijgt over duurzaam bodembeheer, verbeterde nutriëntenbeschikbaarheid en een optimale waterhuishouding. Vaak zijn problemen in een gebied rond waterkwaliteit en -beheer niet te verhelpen met één simpele standaard-maatregel. Elke grond heeft tenslotte haar eigen unieke eigenschappen en elke ondernemer heeft een andere bedrijfsvoering: dat vraagt om maatwerk. Badus Bodem & Water doet dit door bij bedrijven langs te gaan, de ondernemer aan de keukentafel te spreken en met hem of haar het veld in te gaan: bodem- en (grond)wateronderzoek ter plekke en praktisch advies op maat. Door een verbeterde bodemconditie en een aangepaste waterhuishouding is het bedrijf beter bestand tegen weersextremen en neemt de nutriëntenopname toe: waterbeheer en –kwaliteit zijn hierbij gebaat. Op Landgoed Twickel, een prachtige streek ten westen van Hengelo, stelde Badus Bodem & Water in samenwerking met Aequator Groen & Ruimte bedrijfswaterplannen op. Opdrachtgevers waren de deelnemende agrariërs, Stichting Twickel en Waterschap Vechtstromen.

Badus gestart

Badus Bodem & Water ziet 1 januari 2015 het licht. Een adviesbureau voor oplossingen in het bodem- en waterbeheer.

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén