Auteur: badus Page 1 of 3

Bodemstructuur en verdichting

Verandert de bodemstructuur als gevolg van waterinfiltratie via drains? Dat is de vraag die leeft bij het inzetten van maatregelen om bodemdaling tegen te gaan. Bodemdaling ontstaat doordat veen in contact komt met zuurstof en oxideert. Dit leidt tot schade voor infrastructuur, woningen, leidingen en de landbouwsector. Daarom heeft Flevoland het Actieplan Bodem & Water in het leven geroepen. Acacia Water voert binnen dit plan het project Spaarwater Flevoland uit, met een proef om via systeemgerichte drainage bodemdaling te vertragen. Acacia Water heeft Badus Bodem & Water gevraagd het effect op de bodemstructuur en eventuele verdichting te onderzoeken. Een goede bodemstructuur is belangrijk voor de akkerbouw, omdat een goede zuurstof- en watervoorziening essentieel is voor de groei van planten. Met dit bodemonderzoek draagt Badus bij aan innovatief onderzoek naar wateroplossingen voor de toekomst.

Bodemonderzoek in een profielkuil bij het proefperceel met uiten in Nagele. De bovenste 40 cm bestaat uit zavel, daaronder begint via enkele sedimentaire laagjes zand en klei de veenondergrond. In het veen zijn de intacte en ongeoxideerde boomstammen nog duidelijk zichtbaar.
Bodemonderzoek in een profielkuil bij het proefperceel met uiten in Nagele. De bovenste 40 cm bestaat uit zavel, daaronder begint via enkele sedimentaire laagjes zand en klei de veenondergrond. In het veen zijn de intacte en ongeoxideerde boomstammen nog duidelijk zichtbaar (foto: Joris Schaap).

Geohydroloog ACSG

Voor de AdviesCommissie Schade Grondwater (ACSG) doe ik onderzoek naar droogteschade als gevolg van grondwateronttrekkingen. De Waterwet biedt iedereen de mogelijkheid die schade denkt te ondervinden van een grondwaterwinning, een onderzoek in te laten stellen naar deze schade. De provincies hebben hiervoor de landelijke en onafhankelijke ACSG opgericht, die de onderzoeken uitvoert en een advies over de schade uitbrengt. Als de schade het gevolg is van een grondwateronttrekking, moet de onttrekker (zoals een drinkwaterbedrijf) de schade vergoeden. Door heel Nederland voer ik geohydrologisch onderzoek uit naar droogteschade in de landbouw of gebouwschade als gevolg van verzakkingen.

Bezwaar grondsoortenkaart

Voor het mestbeleid in Nederland zijn gebruiksnormen opgesteld voor het bemesten van gras- en bouwland. Deze normen zijn afhankelijk van de grondsoort: of een perceel uit klei-, veen- of zandgrond bestaat maakt uit voor de hoeveelheid mest die erop mag. Voor heel Nederland is voor elk perceel vastgelegd onder welke grondsoort het valt, gebaseerd op bodemkarteringen uit het verleden. Soms klopt die aanwijzing niet, bijvoorbeeld bij de overgang van zandgebied naar klei. In de gevallen dat een agrariër denkt dat de grondsoort verkeerd is geïnterpreteerd, kan er bezwaar gemaakt worden op de grondsoortenkaart. Daarvoor moet een bodemkundige kartering van het perceel uitgevoerd worden, om de verdeling en diepteligging van klei, veen en zand vast te stellen. Badus Bodem & Water voert dit bodemonderzoek uit en helpt agrariërs daarmee met een betere benutting van meststoffen.

Een onderzocht perceel in West-Brabant in de buurt van Etten-Leur. Op de overgang van het dekzandgebied naar het zeekleigebied is zowel zand als klei afgezet. In dit geval bestond het hele perceel uit minimaal 40 cm klei in de bovenste 80 cm, waarmee het als kleigrond classificeert in plaats van zand zoals op de grondsoortenkaart staat. Met de resultaten van het bodemonderzoek en het bezwaar van de akkerbouwer zal de kaart hier aangepast worden.

Natuurontwikkeling Benedictus

Badus Bodem & Water verkent samen met MLG Gebiedsontwikkeling de natuurpotentie in de ‘Benedictus’, een gebied tussen Tilburg en Oisterwijk. De Provincie Noord-Brabant heeft gronden in dit beekdal van de Voorste Stroom aangewezen voor het Natuurnetwerk Brabant (voormalige ecologische hoofdstructuur). Hier zijn percelen aangekocht om natuur van te maken. De Stichting Duurzaamheidsvallei vraagt met behulp van het Groenontwikkelfonds Brabant (GOB) om de ontwikkelkansen voor natuur in dit gebied te onderzoeken. Daarvoor verzorgt MLG de ecologische verkenning en voert Badus de bodemkundige en hydrologische inventarisatie uit. Zo weten we straks waar de beste kansen liggen voor natuur en landschap en kan dit fraaie gebied een nieuwe impuls krijgen.

Kaart van het oppervlaktewater in de ‘Benedictus’, een gebied in het dal van de Voorste Stroom tussen Tilburg en Oisterwijk.

Waterwijzer Landbouw

Wageningen Environmental Research (WEnR, het voormalige Alterra) ontwikkelt de Waterwijzer Landbouw (WWL), een instrument voor het bepalen van gewasopbrengsten als gevolg van hydrologische veranderingen. Deze veranderingen kunnen worden veroorzaakt door waterbeheer, herinrichtingsprojecten, (drink)waterwinningen of het klimaat. De Waterwijzer Landbouw geeft een reproduceerbare inschatting van droogte-, nat- en zoutschade en moet de verouderde maar nog steeds gebruikte HELP-tabellen vervangen.

Joris Schaap is betrokken bij de ontwikkeling van WWL, waarbij zijn kennis van de agrarische praktijk en onverzadigde zone van pas komt om de schadefuncties te kwantificeren. Joris richt zich op de verdamping van akkerbouwgewassen, groeistadia en het omzetten van akkerbouwmatige beslismomenten naar modelmatige parameterisatie in het model Soil, Water, Atmosphere and Plant (SWAP).

Droogteschade bij suikerbieten in de Noordoostpolder tijdens de droge zomer van 2018

De Waterwijzer Landbouw wordt dé nieuwe standaard voor het bepalen van landbouwschade in Nederland en is gemaakt voor waterbeheerders, beleidsmakers, landbouw- en natuurorganisaties, adviesbureaus en andere partijen die in het landelijk gebied werken. Meer informatie kunt u vinden op de website van WWL.

Bodemkartering Hazelbekke, Mosbeek en Springendal

Uitsnede van de bodem- en grondwatertrappenkaart bij de Mosbeek.

Badus Bodem & Water heeft in samenwerking met Ebbing Kiestra Bodemadvies een gedetailleerde bodem- en grondwatertrappenkartering opgesteld voor het Natura2000-gebied Springendal – Dal van de Mosbeek in Noordoost-Twente. In de stroomgebieden van Hazelbekke, Mosbeek en Springendal is circa 157 ha landbouwgrond gekarteerd en zijn 10 zogenaamde raaien geboord, die een beeld vormen van de ondergrond en grondwaterstroming in het gebied. Wij stonden versteld van dit mooie gebied met natuurlijke beken, eeuwenoud cultuurlandschap, bijzondere natuur en fraaie Twentse hoeves. De ondergrond bleek zeer heterogeen, met een grote verscheidenheid aan bodemtypen: van oude keileem en tertiaire kleigronden tot podzolgronden en enkeerdgronden. Het gestuwde karakter van het gebied maakt de grondwaterstroming complex, waarbij soms op korte afstand kletsnatte tot zeer droge plekken zijn aangetroffen. Deze gedetailleerde informatie is omgezet in een actuele bodem- en grondwatertrappenkaart op schaal 1:10.000, en levert onmisbare informatie voor de onderbouwing van hydrologische en landbouwkundige maatregelen voor opdrachtgever LTO Noord.

Monitoringsplannen PAS Noord-Brabant

Voor het volgen van natuurontwikkeling moeten provincies in Nederland Natura2000-gebieden met kwetsbare natuur monitoren. In het kader van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) is niet alleen stikstof (eutrofiëring of vermesting) van belang, maar moeten talloze andere procesindicatoren gemeten worden om de status van de natuur en de effectiviteit van natuurherstel-maatregelen te volgen. Provincie Noord-Brabant heeft MLG Gebiedsontwikkeling en Badus Bodem & Water gevraagd om PAS-monitoringsplannen voor twee Natura2000-gebieden op te stellen: ‘Strabrechtse Heide & Beuven’ en ‘Vlijmens Ven, Moerputten & Bossche Broek’. Badus Bodem heeft de hydrologische en bodemchemische monitoringsinput voor deze plannen geleverd.

De provincie is niet de enige die belang heeft bij goede monitoring: Heineken meet om de onttrekking van grondwater voor de bierproductie te volgen.

 

Hydroloog in het Fieldlab-team van Natura2000 Springendal – Dal van de Mosbeek

Een bronbeek met Vochtig alluviaal bos en Paarbladig goudveil, een soort die afhankelijk is van basenrijk en nutriëntenarm kwelwater.

Sinds 1 januari 2018 ben ik toegetreden tot het deskundigenteam van Natura2000-gebied ‘Springendal – Dal van de Mosbeek’. In het zogenaamde Fieldlab-team werk ik als deskundige hydrologie aan herstelmaatregelen in dit fraaie natuurgebied, samen met een expert ecologie (Fons Eysink van Bosgroepen Nederland) en landbouw (Inge Haagman van LTO). Het is weer een eer om in zo’n bijzonder natuurgebied te mogen werken: in deze parel van Twente komen zeldzame planten- en diersoorten voor. Het Springendal, het dal van de Mosbeek en Hazelbekke bevatten natte schraalgraslanden (waaronder kalkmoeras en trilveenvegetaties), bronnetjesbos, jeneverbesstruweel, droge en vochtige heiden en heischrale graslanden. De graslanden en heiden worden afgewisseld met bos, struweel en houtwallen. De bijzondere ecologie is voor een belangrijk deel ontstaan door de afwisselende ontstaansgeschiedenis: op deze stuwwal van Ootmarsum komen glaciale afzettingen als tertiaire klei voor, maar ook smeltwater-afzettingen, dekzandruggen en beekdalgronden. Samen met de grote hoogteverschillen zorgt dit voor een complexe (geo)hydrologie waar het water bijzondere stroombanen kiest. Werkelijk een bijzonder en uitdagend gebied om in te opereren.

Inrichtingsplan Landgoederen Oldenzaal vastgesteld

Trots op dit resultaat: Gedeputeerde Staten van de Provincie Overijssel hebben het inrichtingsplan en het voorontwerp Provinciaal Inpassingsplan (PIP) van Landgoederen Oldenzaal goedgekeurd en vastgesteld. Zie de officiële bekendmaking hier. Deze plannen liggen van 12 december t/m 22 januari 2018 ter inzage. In de afgelopen 2 jaar heb ik mij intensief met deze plannen bezig gehouden: als deskundige hydrologie in het team van Landgoederen Oldenzaal was ik verantwoordelijk voor het opstellen van de hydrologische herstelmaatregelen en de hydrologische onderbouwing van de plannen. Samen met de andere deskundigen, de opdrachtgever en andere betrokkenen organisaties als Natuurmonumenten, Waterschap Vechstromen, gemeente Losser en LTO is er een mooi plan gekomen dat de bijzondere natuur in dit fraaie Natura2000-gebied herstelt en behoudt.

De Snoeyinksbeek stroomt door het Natura2000-gebied met Vochtige alluviale bossen. Links een Slanke Sleutelbloem, een bijzondere plantensoort die alleen voorkomt in vochtige en basenrijke omstandigheden.

 

 

Monitoringsplan voor Staatsbosbeheer

Hoogveen met pijpestrootje in Natura200-gebied Engbertsdijksvenen

Met trots verwelkomt Badus Bodem & Water een nieuwe opdrachtgever: Staatsbosbeheer. Badus mag voor het Natura2000-gebied Engbertsdijksvenen een monitoringsplan opstellen. Dat heeft als doel om de huidige toestand van het grondwater in dit 1000-ha grote gebied in kaart te brengen, en de toekomstige toestand als gevolg van hydrologische herstelmaatregelen te volgen. In het kader van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) en Natura2000 staan er veel maatregelen in dit unieke hoogveengebied gepland, waarvoor een betrouwbare nul-meting van de huidige grondwatersituatie onontbeerlijk is. Hiervoor zal Badus een gedegen monitoringsplan opstellen, waarbij o.a. duidelijk moet worden wat de exacte meetdoelen zijn, waar peilbuizen moeten komen, wat de meetfrequentie wordt, etc. Joris Schaap is geen onbekende in het gebied: hij voerde in Engbertsdijksvenen in het kader van de ecohydrologische schouw al bodem- en grondwateronderzoek uit, waardoor hij veel waardevolle gebiedskennis heeft die van pas komt bij het opstellen van het monitoringsplan.

 

Page 1 of 3

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén